یکی از چالشهای حقوق عمومی، ایجاد تعادل میان اقتدار حاکمیت و حق اعتراض و نظارت مردمی است؛ تعادلی که هم نظم عمومی را حفظ کند و هم شهروندان را به «تماشاگران منفعل قدرت» فرو نکاهد. سیره علوی غالباً به‌صورت توصیه‌های اخلاقی نقل شده و کمتر به‌مثابه الگویی هنجاری برای طراحی حقوق اعتراض و نظارت مردمی در نظام‌های حقوقی بازخوانی شده است. مقاله با تمرکز بر حکومت‌داری امام علی(ع) و نهج‌البلاغه نشان می‌دهد حق اعتراض و نظارت مردم جزو منطق درونی عدالت سیاسی علوی است، نه امری حاشیه‌ای. پرسش آن است که مبانی هنجاری و حدود حق اعتراض و نظارت مردمی در سیره علوی چیست و این صورت‌بندی چه نسبتی با نهادهای حقوق عمومی مانند حق دادخواهی عمومی، آزادی بیان، شکایت از مقامات و نهادهای نظارتی شهروندمحور دارد. پژوهش با روش تحلیلی مفاهیمی چون امر به معروف و نهی از منکر، حق نصیحت حاکم و مسئولیت کارگزاران را بازخوانی و با چارچوب‌های حقوق اساسی مقایسه می‌کند. یافته‌ها سه لایه مرتبط را نشان می‌دهد: حق شنیده‌شدن اعتراض، حق انتقاد بی‌خشونت از حاکم و حق مشارکت در نظارت بر کارگزاران. مقاله الگوی «نظارت مردمی کرامت‌محور» را پیشنهاد می‌کند که می‌تواند چارچوبی برای بازاندیشی در تنظیم حق اعتراض و پاسخ‌گویی مقامات را فراهم آورد.