چکیده



جهاد تبیین، به عنوان نمونه‌ای از جهاد در راه خدا، جایگاهی بنیادین در قرآن کریم و روایات معصومین(ع) دارد. کارکرد آن، تبیین حقایق اساسی در حوزۀ انسان‌شناسی و جهان‌بینی دینی است؛ چنانکه آیۀ «وَاذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ» (قرآن، بر این مهم دلالت می‌کند. این وظیفه به انبیا و جانشینان بر حق آنان سپرده شده است. کانون این جهاد، ترویج معرفت و فهم درست است. برخلاف جهاد نظامی، نه تنها تلفات جانی ندارد، بلکه با ارتقای آگاهی عمومی به ایجاد آرامش روانی و ثبات اجتماعی می‌انجامد. گسترش آن با پیشرفت علمی و آرامش کلی جامعه همبستگی مستقیم دارد (مجلسی، بحار الانوار،



پرسش اصلی این پژوهش، بررسی جایگاه و روش‌های عملی تحقق جهاد تبیین در جامعه اسلامی، از منظر نهج‌البلاغه است. اگرچه خاستگاه مفهومی آن در سیرۀ انبیا یافت می‌شود، چارچوب پژوهشی این اصطلاح، از تأکیدات مقام معظم رهبری نشأت گرفته که آن را «فریضه‌ای قطعی و فوری» می‌دانند (۱۴۰۰). با وجود تولیدات عمومی پس از آن، خلأ پژوهشی در استخراج و ساماندهی نظام‌مند روش آن از نهج‌البلاغه مشهود است.



این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و گردآوری کتابخانه‌ای، درصدد است تا نخست جایگاه مفهومی و سپس الگوهای عملی جهاد تبیین را از دیدگاه امام علی(ع) در نهج‌البلاغه تبیین و ساماندهی نماید.