فصلنامه آیین علوی

فصلنامه آیین علوی

تحلیل راهبردهای جنگ شناختی در خطبه‌های نهج‌البلاغه با تأکید بر مقابله با تحریف و تزویر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/aeena.2025.1410.1012
چکیده
جنگ شناختی یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های جنگ ترکیبی در عصر جدید است که با هدف دست‌کاری ادراک، تحلیل و تصمیم‌گیری مخاطب صورت می‌گیرد. در منابع اسلامی، بویژه نهج‌البلاغه، می‌توان نمونه‌هایی از واکنش به این نوع تهدید شناختی را یافت. این مقاله با تمرکز بر خطبه‎‌های نهج‌البلاغه تلاش دارد به روش کیفی و با رویکرد تحلیل مضمون، راهبردهای شناختی امیرمؤمنان علی(ع) در مقابله با تزویر سیاسی، تحریف تاریخ و مهندسی افکار عمومی را تبیین نماید. نتایج تحقیق، حاکی از آن است که امام علی(ع) از راهبردهایی چون افشای نفاق، بازسازی روایت صحیح تاریخ، نقد قدرت مبتنی بر تزویر و آگاه‌سازی جامعه نسبت به مغالطات بهره می‌گیرد. همچنین بازخوانی انتقادی تاریخ، افشای مکانیزم‌های تزویر قدرت، کاربرد زبان افشاگرانه و رمزگشایی از عملیات روانی دشمن، از روش‌های امام علی(ع) برای افشای تحریف تاریخی و سیاسی به شمار می‌روند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد امام علی(ع) درنهج‌البلاغه، جنگ شناختی را به خوبی درک کرده وبا شیوه‌هایی چون افشا، تحلیل، بازسازی تاریخ، وبیدارسازی افکار عمومی، الگویی الهام‌بخش برای مقابله باتهدیدات شناختی معاصر ارائه می‌دهد.راهبردهای شناختی امام علی(ع) درمقابله با تحریف وتزویر، نمونه‌ای ازمقاومت فکری وروایت‌محور در برابر جنگ ادراکی هستند. این الگو می‌تواند مبنایی بومی برای شناخت جنگ‌های ادراکی در عرصه‌های رسانه‌ای وسیاسی امروز باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 18
فصلنامه آیین علوی شماره 18 تابستان 1404
تابستان 1404
صفحه 9-30

  • تاریخ دریافت 10 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 15 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 04 خرداد 1404