مفهوم «شهروندی» یکی از مفاهیم اساسی در نظام سیاسی اسلام به شمار می‌رود. با وجود اینکه این مفهوم به‌طور گسترده‌ای در آموزه های اسلامی به‌ویژه در کلمات امام علی (علیه‌السلام) رواج دارد، اما هنوز نتوانسته است همان‌گونه که شایسته است، در اندیشه سیاسی و اجتماعی مدرن جایگاه خود را تثبیت کند. حقوق شهروند، همان‌طور که در کلمات امام علی (علیه السلام) در نهج‌البلاغه آمده است، در تمامی حوزه‌های معرفتی، اقتصادی، سیاسی،فرهنگی و اجتماعی نمود پیدا می‌کند و بر حاکم اسلامی واجب می‌سازد که برای تحقق حقوق شهروند به‌عنوان مقدمه‌ای برای پیشرفت همه جانبه به سوی تکامل مادی و معنوی مورد نظر ،تلاش کند. این حقوق در مقابل پذیرش ولایت و حاکمیت دولت اسلامی بر شهروندان مطرح می‌شود. همچنین، بر شهروندان نیز وظایفی نسبت به دولت اسلامی و نظام حاکم تحمیل می‌گردد. رابطه میان حاکم و شهروند یک رابطه دوطرفه و تعاملی است؛ امری که نظام حقوق شهروندی در نظام‌های غربی و لیبرالی با نظام حقوق شهروندی در نظام سیاسی اسلامی را از یکدیگر متمایز می‌کند. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی و با استناد به تعالیم امام علی(علیه‌السلام) در نهج‌البلاغه،وبا هدف آشنا سازی شهروندان به حقوق ووظائف خود،به بررسی حقوق و وظایف شهروند در جامعه اسلامی می‌پردازد.