فصلنامه آیین علوی

فصلنامه آیین علوی

مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی در نهج ‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه (نویسنده مسئول)
2 دانشجوی دکتری علوم و معارف نهج ‌البلاغه دانشگاه قرآن و حدیث
چکیده
«سرمایه اجتماعی» از جمله مفاهیم نوینی است که نقش بسیار مهم‌تری از سرمایه فیزیکی و انسانی در سازمان‌ها و جوامع ایفاء می‌کند. سرمایه اجتماعی از تعامل‌های روزمره بین افراد شکل می­گیرد و دارای عناصر و مؤلفه‌هایی همچون اعتماد، انسجام، روابط و مشارکت میان اعضای یک گروه یا یک جامعه است که با تقویت آنها می‌توان زمینه بهبود و توسعه را در سایر بخش‌ها ایجاد کرد. نوشتار حاضر به مطالعه نهج ‌البلاغه با تمرکز بر مهم‌ترین عناصر سرمایه اجتماعی پرداخته تا پاسخگوی این سؤال باشد که چگونه می‌توان از سرمایه اجتماعی جامعه صیانت و آن را تقویت کرد؟ برای دستیابی به این مهم، ضمن مطالعه نهج البلاغه به گردآوری داده­های مرتبط با موضوع و سپس تجزیه و تحلیل آنها به روش توصیف و تحلیل محتوایی پرداخته شده است.
بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، روش های صیانت از سرمایه اجتماعی عبارتند از: اولویت قائل شدن برای سرمایه اجتماعی، پرهیز از خشونت و ظلم و حسن برخورد و مدارا با سرمایه‌های انسانی، تلاش برای ایجاد آرامش در جامعه و جلوگیری از ایجاد نارضایتی و بی‌اعتمادی در مردم، تلاش برای جلوگیری از درگیری‌های داخلی و فراهم کردن فضای صلح در جامعه، شفاف‌سازی و جلب اعتماد و حسن ظن سرمایه‌های انسانی، اصلاح نگرش نسبت به سرمایه‌های انسانی و مقام و مسئولیت. همچنین می‌توان با روش‌هایی همچون دعوت و تشویق سرمایه‌های انسانی، تهییج و تحریک غیرتمندی، بیان آثار و پیامدهای قوت و ضعف سرمایه اجتماعی و روشنگری، در جهت تقویت سرمایه اجتماعی اقدام نمود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

طرق حفظ رأس المال الاجتماعی وتقویته فی نهج البلاغة

نویسندگان English

Hafizollah Fooladi 1
maryam ehtesabi 2
1 أستاذ مساعد بقسم علم الاجتماع بمعهد الأبحاث بالحوزة والجامعة (المؤلف المسؤول)
2 طالب دکتوراه فی علوم و معارف نهج البلاغة بجامعة القرآن والحدیث
چکیده English

یعد "رأس المال الاجتماعی" من المفاهیم الحدیثة التی تلعب دورًا أکثر أهمیة من رأس المال البدنی والبشری فی المنظمات والمجتمعات. یتشکل رأس المال الاجتماعی من العلاقات الیومیة بین الأفراد ویتضمن عناصر ومؤشرات کالثقة، الإتحاد، العلاقات والمشارکة بین أعضاء مجموعة أو مجتمع، و من خلال تقویة هذه العناصر یمکن توفیر مجال التحسین والتطویر فی القطاعات الأخرى. تم هذ البحث بمنهج وصفی_تحلیلی بهدف مطالعة نهج البلاغة بالترکیز على أهم عناصر رأس المال الاجتماعی للإجابة على السؤال: کیف یمکن حمایة رأس المال الاجتماعی وتعزیزه فِی الجمتمع؟
حصیلة الدراسة تثبت طرق الحفاظ على رأس المال الاجتماعی وهی عبارة عن: إعطاء الأولویة لرأس المال الاجتماعی، تجنب العنف والظلم ، حسن التعاطی و المداراة مع الرسامیل الإنسانیة، الجهد فی خلق الهدوء فی المجتمع للحیلولة دون خلق التذمر وعدم الثقة بین الناس و الإشتباکات الداخلیة، إقرار السلام فی المجتمع، ایجاد الصراحة فی التصرفات، النیل إلی ثقة الناس و حسن ظن الرسامیل الإنسانیة، وتقویم النظرة تجاه البشر والمنصب والمسؤولیة. کما یمکن تقویة رأس المال الإجتماعی إعتمادا علی طرق مثل دعوة البشر وتشجیعه، تهییج الغیرة، تصریح آثار قوة رأس المال الاجتماعی و ضعفه والتوعیة.

کلیدواژه‌ها English

نهج البلاغة
رأس المال الاجتماعی
المسؤولین
المشارکة الاجتماعیة
الإتحاد الاجتماعی
1.    قرآن کریم.
2.    نهج ‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی، قم: مؤسسه انتشارات مشهور، 1379.
3.    ابن میثم بحرانی، کمال‌الدین میثم بن علی، شرح نهج ‌البلاغه، ترجمه محمدرضا عطایی، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، 1374.
4.    الوانی، سید محمد؛ شیروانی، علیرضا، سرمایه اجتماعی (مفاهیم، نظریه‌ها و کاربردها)، تهران: مانی، 1385.
5.    توسلی، غلام عباس؛ موسوی، مرضیه؛ «سرمایه در نظریات کلاسیک و جدید با تأکید بر نظریه‌های سرمایه اجتماعی»، نامه علوم اجتماعی، ش 26، زمستان 1382.
6.    رحمانی، محمود؛ اسماعیل کاووسی، اندازه‌گیری و مقایسه سرمایه اجتماعی در بخش‌های دولتی و خصوصی، تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی، 1389.
7.    شریفیان ثانی، مریم، «سرمایه اجتماعی: مفاهیم اصلی و چارچوب نظری»، فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، دوره 1، ش 2، زمستان 1380.
8.    صالحی امیری، سیدرضا؛ کاوسی، اسماعیل، سرمایه اجتماعی، تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام، 1387.
9.    علینی، محمد، سرمایه اجتماعی در آموزه‌های اسلامی، قم: بوستان کتاب، 1391.
10.     مغنیه، محمدجواد، فی‏ظلال‏ نهج ‏البلاغة، بیروت: دارالعلم‏ للملایین، 1358.
11.   موسوى همدانى، سید محمدباقر، ترجمه تفسیر المیزان، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم، 1374.