فصلنامه آیین علوی

فصلنامه آیین علوی

امانت و ارکان آن در نهج ‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

چکیده
 



واژه «امانت» و مشتقات آن در مواضع مختلفی از نهج ‌البلاغه در قالب فعلی و اسمی به­کار رفته است. افزون بر این، ریشه کلمات دیگری نیز نزدیک به همین معنا از قبیل رهن، دین، عهد و میثاق نیز در نهج ‌البلاغه به­کار رفته‌اند که تحلیل معنای هر یک می‌تواند موضوع مقاله­ای جداگانه باشد، اما موضوع این نوشتار ناظر به ارکان امانت در نهج ‌البلاغه یعنی امانت­دهنده،‌ امانت­گیرنده و آنچه به امانت داده می‌شود است که پست‌های مدیریتی و حکومتی از مصادیق مهم آن می­باشد. همچنین امانت می‌تواند مصادیق گوناگون و متعددی داشته باشد که بر اساس داده‌های گردآوری شده به روش کتابخانه‌ای و به کمک شیوه توصیفی- تحلیلی چنین حاصل شد که برخی از مفاهیم از جمله عهد، دین، رهن و خلیفه از آن جمله­اند. از سوی دیگر، ارتباط تنگاتنگی میان قرآن و نهج البلاغه وجود دارد که در تک تک فقرات نهج ‌البلاغه به اشکال گوناگون تجلی دارد و مفهوم امانت و کاربرد آن نیز در نهج ‌البلاغه مستثنی از این امر نیست؛ مانند مصادیق امین از قبیل فرشته وحی و نیز عرضه امانت بر انسان که در نهج ‌البلاغه از آن سخن به میان آمده و در واقع تفسیری است بر آیه امانت در قرآن کریم.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

الأمانة و أرکانها فی نهج البلاغة

چکیده English

کلمة "الأمانة" ومشتقاتها تم استخدامها فی مواضیع مختلفة من نهج البلاغة فی صیغ فعلیة واسمیة. و زِد على هذا جذور کلمات أخرى ذات معنا قریبة من کلمة "الأمانة"  کالرَّهن،الدَّین،العهد والمیثاق، ویمکن أن یکون کل واحد من هذه الأمثلة موضوعًا لمقال منفصل. ولکن تمَّ هذا البحث بمنهج وصفی-تحلیلی بدراسة أرکان الأمانة فی نهج البلاغة وهی الإستیعاد، الإستعارة  و ما یُودَعُ و تُعدُّ مناصب الإدارة و الحکومیة من مصادیقها المهمة. وبالإضافة إلى ذلک، یمکن أن تکون للأمانة مصادیق متنوعة ومختلفة. حصیلة الدراسة تشیر إلى أن بعض المفاهیم کالعهد والدین والرهن والخلیفة تُعَدُّ من مصادیقها. من ناحیة أخرى، هناک علاقة وثیقة بین القرآن و نهج البلاغة التی تتجلى فی کل فقرة من نهج البلاغة بأشکال مختلفة، ولا یستثنی منها مفهوم الأمانة لأنها وردت مصادیقها فی القرآن؛ کالأمین وهی من صفات ملک الوحی وکذلک إطلاق کلمة الأمانة علی الإنسان فی نهج البلاغة تفسیر لآیة الأمانة فی القرآن الکریم.

کلیدواژه‌ها English

الأمانة
الرهن
الحکومیة
ما یودع
نهج البلاغة