فصلنامه آیین علوی

فصلنامه آیین علوی

جمال انسانی و دسته‌بندی‌های آن از منظر نهج ‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه پیام نور (نویسنده مسئول).
2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته نهج البلاغه، دانشگاه پیام نور.
10.22034/aeena.2026.523
چکیده
جمال موجودات، تجلی جمال الهی در جهانند و انسان از والاترین مراتب آن در هستی است. در منابع دینی اهتمام ویژه‌ای به جمال انسان شده و نهج ‌البلاغه که خود جلوه‌گاه جمال و زیبایی است، آن را مورد تأکید قرار داده است. در این نوشتار تلاش شده با تدبر در نهج ‌البلاغه و با تأکید بر روش توصیفی- تحلیلی، انواع جمال انسانی و مراتب اهمیت آن از منظر این امام همام مورد بررسی قرار گیرد. بر اساس پژوهش انجام شده، این نتیجه حاصل می­شود که جمال انسانی به دو دسته کلی 1) جمال ظاهر که شامل: جسم، اخلاق و اعمال می‌باشد و 2) جمال باطن که سرچشمه‌ همه زیبایی‌هاست و به‌ظاهر نیز تسری می‌یابد می‌توان تقسیم‌بندی نمود. بدیهی است شناخت بیشتر جمال انسانی و اهمیت آن‌، نقش ارزنده‌ای در مزین شدن افراد جامعه به انواع آن‌ داشته و انسان و جامعه بشری را در مسیر سعادت قرار خواهد داد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

جمال الإنسان وتصنیفاته وفقًا لمفاهیم نهج البلاغة

نویسندگان English

Mohammad Hadi Amin Naji 1
Mahbubeh Zamani 2
1 أستاذ مشارک بقسم علوم القرآن والحدیث بجامعة بیام نور (المؤلف المسؤول).
2 خریج ماجستیر فی تخصص نهج البلاغة، جامعة بیام نور.
چکیده English

إنّ الجمال الإلهی یتمثّل فی جمال الکائنات فی العالم و أعلى درجات هذا الجمال یمثِّل فی وجود الإنسان. تُولی و له اهتمامً خاصً فی المصادر الدینیة. وقد إعتنی به الإمام علی (ع ) و أکدَّه فی نهج البلاغة الذی هو من أبرز مظاهر الجمال. فالمقالة هذه هی دراسة أقسام الجمال و منازله حسب أهمیته فی وجهة نظر هذا الإمام الهمام (ع) بأسلوب وصفی-تحلیلی. و یتبیَّن فی هذا البحث أنَّ الجمال الإنسانی ینقسم إلى قسمین بشکل کلّی: 1) الجمال الظاهری الذی یشمل: الجسم والأخلاق والأعمال، و2) الجمال الباطنی، الذی یعد مصدر جمیع الجمالیات و یتجلى فی الظاهر أیضًا. و من البدیهی أنّ معرفة الجمال الإنسانی و درجة أهمیته یمثِّل دورا قیما فی تحلی أفراد المجتمع بأنواع هذا الجمال وسیقود الإنسان والمجتمع البشری نحو السعادة.

کلیدواژه‌ها English

الجمال
الجمال الإنسانی
الجمال الظاهری
الجمال الباطنی
نهج البلاغة
1.       قرآن کریم.
2.         آریا، غلامعلی؛ موسوی کاوکانی، مینو، «جمال در اسلام»،  فصلنامه الهیات، س 3، ش 8، 1388.
3.         آذرنوش، آذرتاش، فرهنگ معاصر عربی- فارسی بر اساس فرهنگ عربی- انگلیسی هانس ور، تهران: نشر نی، 1392.
4.         ابن ابی الحدید، عزالدین ابوحامد، شرح نهج‌ البلاغه، ج 6، ویراستار محمد ابوالفضل ابراهیم، قم: کتابخانه عمومی آیة الله مرعشی نجفی، 1338.
5.         --------------------- ، شرح نهج ‌البلاغه ویراستار محمد ابوالفضل ابراهیم، قم: کتابخانه عمومی آیه الله مرعشی نجفی، ج 18، 1341.
6.         ابن‌بابویه، محمد بن على، من لایحضره الفقیه، ترجمه علی‌اکبر غفارى، ویراستاران محمدجواد غفارى و صدر بلاغى، تهران: نشر صدوق‏، 1367.
7.         ابن میثم بحرانی، شرح نهج‌ البلاغه، ج 5، بی‌جا: دفتر نشر الکتاب، 1374.
8.         ------------ ، شرح نهج ‌البلاغه، ویراستار قربانعلی محمدی مقدم، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، 1375.
9.          تقوایی، ویدا، «از جمال‌شناسی تا زیبایی‌شناسی»، چکیده گزارش درس (معماری و فرهنگ اسلامی)، ش 11، 1381.
10.      جعفری، محمدتقی، زیبایی و هنر از دیدگاه اسلام. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری، 1381.
11.      جوادی املی، عبدالله، زن در آئینه جلال و جمال، تهران: انتشارات رجا، 1369.
12.      خرقانی، حسن، «مفاهیم زیبایی‌شناختی در قرآن»، مطالعات اسلامی، ش 80، 1385.
13.     خوانسارى، آقا جمال محمد بن حسین، شرح غرر الحکم و درر الکلم، ویراستار جلال‌الدین حسینى ارموى محدث، تهران: دانشگاه تهران، 1366.
14.     سید رضی، محمد بن حسین، نهج ‌البلاغه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: نشر دفتر فرهنگ اسلامی، 1378.
15.      سعیدی، ایمان، «بازنمایی ماهیت زیبایی‌شناسی از دیدگاه قرآن و حدیث»، دو فصلنامه تخصصی- پژوهشی میان‌رشته‌ای قرآن کریم، س 5، ش 1، 1393.
16.      سلیمانى آشتیانى، مهدى؛ درایتى، محمدحسین، مجموعه رسائل در شرح احادیثى از کافى‏، قم: دار الحدیث، 1387.
17.      طبرسى، حسن بن فضل، ترجمه تفسیر جوامع الجامع، ویراستاران على عبدالحمیدى، اکبر غفورى، احمد امیرى شادمهرى، عبدالعلى صاحبى، حبیب روحانى، ‏ مشهد: آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهش‌های اسلامى‏، 1375.
18.      ------------------، مکارم الاخلاق، ویراستار ابراهیم میرباقری، تهران: انتشارات فراهانی، 1365.
19.      عمید، حسن، فرهنگ فارسی، تهران: انتشارات امیرکبیر، 1377.
20.      فراهیدى، خلیل بن احمد، کتاب العین، قم: نشر هجرت، 1409ق.
21.       فیض الاسلام، سیدعلی نقی، ترجمه و شرح نهج‌ البلاغه، تهران: انتشارات فقیه، 1379.
22.      کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ویراستار محمدباقر کمره­ای، قم: نشر اسوه، 1375.
23.      --------------- ، اصول کافی، ویراستار سیدجواد مصطفوی، تهران: کتابفروشی علمیه اسلامیه، 1369.
24.      --------------- ،  الکافی، ویراستاران علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1407ق.
25.      مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت: مؤسسه الوفاء، 1403ق.
26.      مدرس وحید، احمد، شرح نهج ‌البلاغه، ج 10، بی‌جا، بی­نا، 1360.
27.      مصطفوى، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1368.
28.     مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین، ج 12، قم: انتشارات امام علی بن ابی‌طالب }، 1390.