فصلنامه آیین علوی

فصلنامه آیین علوی

آثار وحدت‌گرایی و پیامدهای وحدت‌گریزی در آموزه‌های علوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه جامع امام حسین ع. تهران. ایران.
10.22034/aeena.2026.521
چکیده
وحدت و وحدت­گرایی و دوری از تفرقه و اختلاف­گرایی به‌عنوان عنصری اساسی همواره مورد توجه و تأکید تعالیم اسلامی بوده است. آموزه­های علوی با تبعیت از رویکرد تشویق و تحذیر آیات قرآنی با نگاهی راهبردی و سرشار از عشق به وحدت امت اسلام، در کنار برشماری برکات وحدت­گرایی، به عواقب وحدت­گریزی به عنوان راهی برای ترغیب به وحدت بهره برده است که نوشتار حاضر به شیوه توصیفی - تحلیلی به بیان آنها پرداخته است. کفران نعمت و برکت­زدایی، عزت­زدایی و ذلت­یابی، کم­فروغی اسلام، آفت­یابی اندیشه، تسلط­یابی دشمنان، شیطان­گرایی و رواج و حاکمیت رذایل اخلاقی از جمله پیامدهای تفرقه و وحدت­گریزی است که امام علی (ع) به آنها اشاره داشته و در این نوشتار بدانها پرداخته می­شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

تبیان الواقعیة فی نهج البلاغة

نویسنده English

Mohammad Ali Mashayekhipour
أستاذ مساعد بقسم الدراسات الإسلامیة بجامعة الإمام الحسین (ع) الشاملة. طهران. إیران.
چکیده English

تُعتبر لغة الدین إحدى فروع فلسفة الدین فی القرن الحدیث و فلاسفة الدین فی تحلیل اللغة الدینیة قایلون بنظریتان لا یُدرَک فی احدهما إلا قیم المتدینین وأعمالهم وإظهار مشاعرهم (غیر مبین الواقع) و الأخرى تشرف علی الواقع وتصف الحقائق (مبین الواقع). نظرًا لهذه النقطة و مکانة نهج البلاغة بین الطوائف الإسلامیة، تمّ هذا المقال بأسلوب وصفی- تحلیلی إثبات تبیین الحقایق فی لغة نهج البلاغة و أن الإمام علی(ع) طابق بین عبارات نهج البلاغة و مضامینه و بین الواقع و نظرا إلی مؤشرة الهدف من ذکر الواقع و مطابقة العبارات علی الواقع یسعی هذا البحث تطویر مفهوم تبیان الواقع للعبارات بعیدًا عن مفهوم صحة العبارة. و لتحقیق هذا الادعاء، قام بالاستفادة من الأدلة العقلیة وأمثلة من نص نهج البلاغة (الأدلة التاریخیة).

کلیدواژه‌ها English

تبیان الواقع
لغة الدین
لغة نهج البلاغة
تبیان الواقع فی اللغة
1.         قرآن کریم
2.         نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، قم، دار الهجره، بی­تا.
3.                  ابن ابی­الحدید معتزلی، عبدالحمید، شرح نهج ­البلاغه، قم، کتابخانه آیت­الله مرعشی نجفی، 1404ق.
4.         ابن عباد، ابوالقاسم اسماعیل، المحیط فی اللغة، تصحح محمدحسن آل یاسین، ‏بیروت: عالم الکتب‏، بی­تا.
5.         اربلی، محمد، کشف­الغمه فی معرفه ­الائمه، تبریز: بنی­هاشمی، 1381.
6.         ابن میثم بحرانی، شرح نهج البلاغه، تهران: دفتر نشر کتاب، 1362.
7.         آمدی، عبدالواحد، تصنیف غرر الحکم و دررالکلم، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1366.
8.         جوادی آملی، عبدالله، بنیان مرصوص (امام خمینی در بیان و بنان آیت­الله جوادی آملی)، قم: اسراء، 1381.
9.         -------- ، وحدت جوامع در نهج­ البلاغه، مدون سعید بندعلی، قم: اسراء، 1386.
10.    -------- ، سخنرانی و مقالات کنفرانس وحدت اسلامی، تهران: دبیرخانه کنفرانس وحدت اسلامی، 1367.
11.    حسینی شیرازی، سید محمد، توضیح نهج ­البلاغه، تهران: دارالتراث شیعه ج 4، بی­تا.
12.    خرمشاهی، بهاءالدین؛ انصاری مسعود، پیام پیامبر، تهران: منفرد، 1374.
13.    خمینی روح الله، صحیفه نور، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، بی­تا.
14.    دهخدا، علی­اکبر، لغت­نامه، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1373.
15.    راغب اصفهانى، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن‏، بیروت: دارالقلم‏، 1412ق.
16.    سید رضی، محمد بن حسین موسوى، تنبیه ‏الغافلین ‏و تذکرة العارفین، ترجمه ملا فتح­الله کاشانی، تصحیح سیدمحمد جواد ذهنی تهرانی، تهران: پیام حق، 1378.
17.    مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، تهران: اسلامیه، بی­تا.
18.    مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، تهران: صدرا، بی­تا.
19.    مفید، محمد بن نعمان، الامالی، قم: کنگره شیخ مفید، 1413ق.
20.    هلالى،‏ سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس الهلالی‏، قم: هادی، 1405ق.
محدث عاملی، وسائل الشیعه، قم: آل­بیت، ج 12، 1409 ق.