یکی از مهمترین محورهای ارتباطی انسان، ارتباط با خود است و ترکیب «حقوق نفس» شامل مجموعه بایدها و نبایدهایی است که یک انسان وظیفه دارد در ارتباط با جسم و روح خود لحاظ کند. در بین آموزه­های متعالی و انسان­ساز اسلام در خصوص حق و تکلیف، فرمایشات امیرالمؤمنین (ع) از جایگاه ویژه­ای برخوردار است، لذا نوشتار حاضر با عنوان «حقوق نفس در کلام امیرالمؤمنین (ع)» به تبیین مهمترین حقوق نفس در آموزه­های اهل بیت (ع) با محوریت فرمایشات امیرالمؤمنین (ع) و کتاب گرانسنگ نهج­ البلاغه پرداخته و آن را در قالب سه حق کلی تحت عناوین «خودشناسی و حفظ کرامت نفس»، «اهتمام به علم‌آموزی» و «اهتمام به حفظ سلامت جسم» تدوین نموده است. به نظر می‌رسد در بین حقوق مطرح شده «خودشناسی» در رأس تمام حقوق نفس قرار دارد؛ چراکه با رعایت آن، حفظ کرامت و پایبندی به اطاعت از خداوند و دیگر حقوق نفس نیز محقق خواهد شد.